मृत्यूनंतरही जग पाहण्याची संधी – नेत्रदानाचा अमूल्य वारसा
“मृत्यूनंतर जग पाहायचंय, तुम्ही नेत्रदान केलंय का?” हा प्रश्न प्रत्येक माणसाने स्वतःला विचारला पाहिजे. कारण डोळे ही निसर्गाने दिलेली अमूल्य देणगी आहे. आज लाखो लोक अंधत्वामुळे जग अंधारात व्यतीत करत आहेत. पण आपण नेत्रदान केल्यास मृत्यूनंतर आपले डोळे दुसऱ्याला दृष्टी देऊ शकतात, हे खरे अमृततुल्य कार्य आहे.
नेत्रदानाची गरज - देशात व विशेषत: महाराष्ट्रात अंधत्वग्रस्त रुग्णांची संख्या मोठ्या प्रमाणात आहे. डोळ्यांच्या विविध आजारांमुळे अनेकजण प्रकाश पाहण्याची संधी गमावतात. यामध्ये सर्वात मोठा आधार म्हणजे नेत्रदान. एक व्यक्ती नेत्रदान केल्यास दोन जणांना दृष्टी मिळते. मात्र अजूनही समाजात नेत्रदानाबाबत जागरूकता पुरेशी नाही.
कोण करू शकतो नेत्रदान? नेत्रदान कोणत्याही वयातील व्यक्ती करू शकते. मृत्यूनंतर दोन ते सहा तासांत डोळे सुरक्षितरीत्या घेतले जातात. व्यक्ती आजारी असली, रक्तदाब, हृदयविकार, मधुमेह किंवा अन्य आजार असले तरी नेत्रदान करता येते. फक्त काही संसर्गजन्य आजार वगळता जवळजवळ प्रत्येकाचे नेत्रदान शक्य असते.
अर्ज भरला नसलात तरी चालते! नेत्रदानासाठी पूर्वसूचना किंवा अर्ज भरला नसेल तरी मृत्यूनंतर कुटुंबीयांनी परवानगी दिल्यास नेत्रदान होऊ शकते. त्यामुळे प्रत्येकाने आपल्या कुटुंबीयांना आपली इच्छा स्पष्ट सांगितली पाहिजे. मृत्यूनंतर लगेचच नातेवाईकांनी हॉस्पिटलशी किंवा नेत्रबँकेशी संपर्क साधणे गरजेचे असते.
नेत्रदानात संपूर्ण डोळा काढतात का? हे एक गैरसमज आहे की डोळा संपूर्ण काढला जातो. प्रत्यक्षात केवळ कॉर्निया हा भाग प्रत्यारोपणासाठी वापरला जातो. त्यामुळे चेहऱ्याचा देखावा बिघडत नाही. उलट मृत्यूनंतरही आपल्या डोळ्यांचा उपयोग दुसऱ्याला प्रकाश देण्यासाठी होतो.
नेत्रदानाचे फायदे-दोन अंध व्यक्तींना प्रकाश देण्याचे पवित्र कार्य.समाजात मानवीयता व सहजीवनाचा संदेश.मृत्यूनंतरही स्वतःचा वारसा पुढे नेण्याची संधी.कुटुंबासाठी अभिमानाची गोष्ट.
अडथळे आणि गैरसमज-नेत्रदान न करण्यामागे मुख्य कारण म्हणजे अज्ञान. "पूर्ण डोळा काढतात", "शरीर अपवित्र होते", "धार्मिक विधींमध्ये अडथळा येतो" असे अनेक गैरसमज आहेत. पण हे सर्व चुकीचे आहे. नेत्रदानामुळे कोणताही धार्मिक अथवा सामाजिक अडथळा निर्माण होत नाही. उलट प्रत्येक धर्माने दानधर्माला सर्वोच्च मान दिलेला आहे.
समाजाची जबाबदारी-नेत्रदान ही केवळ वैयक्तिक गोष्ट नाही, तर सामाजिक चळवळ आहे. शाळा, महाविद्यालये, सामाजिक संस्था यांनी जनजागृती मोहिमा राबवायला हव्यात. डॉक्टर, आरोग्य कर्मचारी, स्वयंसेवक यांनी कुटुंबांना योग्य वेळी माहिती द्यायला हवी. शासकीय व स्वयंसेवी नेत्रबँकांचे जाळे अधिक सक्षम व्हायला हवे.
आपल्या भूमिकेचा विचार- आपल्या जीवनाचा शेवट झाल्यानंतर आपल्या डोळ्यांमुळे दोन कुटुंबांत प्रकाशाचा उत्सव साजरा होऊ शकतो. आपण जन्मलो तेव्हा इतरांच्या डोळ्यात आनंदाचे अश्रू आले होते. मृत्यूनंतर आपण नेत्रदान करून कोणाच्या तरी डोळ्यांत कायमचा प्रकाश देऊ शकतो, हीच खरी जीवनाची परिपूर्णता आहे.
निष्कर्ष.नेत्रदान हे फक्त दान नाही, तर जीवनाचा वारसा आहे. मृत्यूनंतर शरीराची नाशवंतता निश्चित आहे, पण आपल्या डोळ्यांतून दुसऱ्याचे जीवन उजळले, तर त्यापेक्षा मोठे पुण्यकार्य दुसरे नाही. म्हणूनच आजपासून आपण ठरवूया.
मृत्यूनंतर आपले डोळे दान करणार!
समाजाला प्रकाश देणार!
नेत्रदानाबद्दल गैरसमज दूर करणार!
“जग सोडतानाही दुसऱ्याला जग दाखवणं – हेच खरं नेत्रदानाचं महात्म्य आहे.
